Мәзірді көрсету Іздестіру
БАҚ біз туралы
Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі
Сенім телефоны
+7 7172 754-547
Тегін қоңырау

You are here

Гидрогеология және инженерлік геология басқармасы

Геология және жер қойнауын пайдалану комитеті жерасты суларына аймақтық гидрогеологиялық зерттеулер, іздеу-барлау жұмыстарын (бұдан әрі-ІБЖ) және жерасты сулары мен қауіпті геологиялық процестердің мемлекеттік мониторинг (бұдан әрі ЖСжҚГПММ) жүргізуді жүзеге асырады.
Аймақтық гидрогеологиялық зерттеулер
1:200 000 масштабын гидрогеологиялық түсірілім шаруашылық-ауыз сумен қамтамасыз ету мақсатында, ауыз судың жаңа орындарын іздеу үшін перспективалық учаскелерді, минералды жерасты сулары көрінген учаскелерді, ластану учаскелерін анықтауға, гидрогеологиялық карталардың жаңа буынын құруға, Қазақстанның өндіріс күштерінің орналасу және орнықтыру сызбасын құру үшін негіздеме дайындауға және облыстардың аудандық жоспарлану сызбасын дайындауға бағытталған.
 
 
2007 жылдан 2014 жылға дейін гидрогеологиялық түсірілім 161,1 мың км2 аумаққа жүргізілген. Бұл жұмыстардың нәтижелері елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз ету үшін жерасты суларына, геометралды суларға ІБЖ жүргізу үшін жоба-сметалық құжаттарды (бұдан әрі-ЖСҚ) жобалауға, сонымен қатар түрлі масштабтағы қазіргі заманғы гидрогеологиялық карталарды құруға негіз болып отыр.
2015 жылы аумағы 49,444 мың шаршы км болатын 10 жоба бойынша 1:200000 масштабын инженерлік-геологиялық зерттеулермен гидрогеологиялық толық зерттеулер бойынша жұмыстар жалғастырылды, сонымен қатар 27,846 мың шаршы км аумақта жаңа 5 жоба бойынша жұмыстар басталды.
Жерасты суларын іздеу-барлау жұмыстары.
Еліміздің минералды-шикізат кешенінің ресурстық базасын дамытудың салалық бағдарламасы аясында 2005-2011 жылдарда 576 елді мекенді жерасты сулары қорымен қамтамасыз ету үшін ІБЖ жүргізілді, оның ішінде 62- Ақмола облысында, 51- Ақтөбе, 20-Алматы, 32-Атырау, 86-Шығыс Қазақстан, 19-Жамбыл, 77-Батыс Қазақстан, 23-Қарағанды , 55-Қостанай, 5-Қызылорда, 20-Маңғыстау, 46-Павлодар, 63-Солтүстік Қазақстан, және 13-Оңтүстік Қазақстан облысында. Нәтижесінде 576-дан 559 село, саны 123,37 мың м3/тәулігіне жерасты сулары қорымен қамтамасыз етілді, ал 17 село үшін жерасты сулары көзі анықталған жоқ.
2009 жылы Шардара (Оңтүстік Қазақстан) және Арал-Сарыбұлақ (Қызылорда облысы) топтық суқұбырын сумен қамтамасыз ету үшін Толағай және Байырқұм-Шардара жерасты сулары орындарының қорын қайта бағалау жүргізілді, сомалық саны 117,4 мың м3/тәулігіне, бұл олардың тапсырыс берген қажеттілігін жауып отыр.
2010 жылы Астана қаласын сумен қамтамасыз ету үшін Атбасар, Атбасар-Есіл маңы, Нұра, және Рождественский жерасты сулары орындарының қорларын қайта бағалау жүргізілді. Нәтижесінде сомалық саны 111,8 мың м3/тәулігіне, пайдалану қоры бекітілді, оның ішінде Нұра- 48,0 мың м3/тәулігіне, Атбасар-14,3 мың м3/тәулігіне, Атбасар-Есіл маңы- 30 мың м3/тәулігіне, Рождественский кен орны Жоғары-Романов учаскесінде- 19,5 мың м3/тәулігіне.
2011 жылы 12 жерасты сулары орнындарының (учаскелері) қорын қайта бағалай отырып, қайта барлау жұмыстары аяқталды, оның ішінде Семей қаласын умен қамтамасыз ету үшін Смычка, Свобода және Затон суқақпаларын, Атырау облысындағы Индер-Миялы топтық суқұбыры үшін Тайсойған және Миялы, БатысҚазақстан облысындағы селолар тобы мен Шыңғырлау аудан орталығы үшін Тасмола және Полтавское, Қызылорда облысының Жиделі топтық су құбыры үшін Жиделі, Павлодар облысының 30 селосын сумен қамтамасыз ету үшін Майский топтық суқұбыры үшін Қызылқұрам, Спутникский және Құрғұл және Түркістан қаласы үшін Қарашық суқақпалары. Нәтижесінде осы нысандар бойынша бекітілген сомалық қоры 261,46 мың м3/тәулігіне құрады, бұл олардың сұраныс берген қажеттілігін жабады.
2011 жылдан бастап ІБЖ жүргізу бойынша шаралар «Ақбұлақ» бағдараламсы аясында жүргізілді. 2011 жылы ЖСҚ әзірленді, ал 2012-2014 жылдары 557 селоны жерасыт сулары қорымен қамтамасыз ету және 65 орынның қорын қайта бағалау үшін ІБ жұмыстары жүргізілді. Жүргізілген жұмыстар нәтижесінде, саны 252,57 мың м3/тәулігіне болатын, 543 село үшін жерасты сулары пайдаланатын қоры бекітілді, сомалық саны 1 896,5 мың м3/тәулігіне болатын 65 жерасты сулары орындарының қоры қайта бағаланды.
2014 жылы 744 село үшін ІБЖ және 40 кен орындарының қорын қайта бағалау жұмыстары басталды, бұл жұмыстар 2015 жылдың желтоқсан айында аяқталатын болады. Сонымен қатар 2015 жылы басталатын 480 село үшін ІБЖ және 35 кен орындарының қорын қайта бағалауды жүргізу үшін ЖСҚ әзірленді.
ІБЖ жүргізуге 2014 жылы 9 193,9 млн теңге көлемінде бөлінген қаражат толық игерілді.
2015 жылы 29.09.2014ж. № № 239-V ҚР Заңына сәйкес жергілікті атқару органдарының қызметіне елді мекендер үшін жерасты сулары қорын іздеу-барлау жұмыстарын ұйымдастыру және жүргізу жұмыстары берілді, бұл бұрын Геология және жер қойнауын пайдалану комиетінің атқаруында болған болатын.
Осыған орай 2015 жылы ЖАО (жергілікті атқару органдары) 744 село үшін іздеу-барлау және 40 кен орны қорын қайта бағалау жұмыстары жалғастырылды, ол 2015 жылдың IV тоқсанында аяқталады, сондай-ақ төмендегідей жаңа жобалар бойынша жұмыстар басталды: 35 кен орны қорын қайта бағалау және 480 село үшін іздеу-барлау жұмыстары, ол 2016 жылдың IV тоқсанында аяқталуы тиіс.
Сонымен қатар, 480 село және 35 кен орны үшін іздеу-барлау жұмыстарын жүргізу үшін ЖСҚ әзірлеу басталды.
Геотермалды сулар
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, геотермалды сулар құнды пайдалы қазба болып табылады, салыстырмалы түрде аз шығындала отырып, оларды, ыстық жылумен қамтамасыз ету үшін, жылы жай-көшетхана кешенін ұйымдастыру үшін, электр энергиясын өндіру үшін әрдайым жылу ресурсы көзі ретінде және еліміздің экономика салаларының басқа да қажеттіліктеріне пайдалануға болады.
Геометралды суларға зерттеу жұмыстары нәтижесін сараптау, олардың Іле, Сырдария, Ертіс, Маңғышлақ-Үстірт, Шу-Сарысу және Зайсан артезиан бассейндерінінің ұңғымаларымен ашылғанын көрсетті.
2006 жылы, техникалық-экономикалық негіздемесі жасала отырып, еліміздің оңтүстік және оңтүстік-шығыс бөлігіндегі 40 ұңғыма тексерілді. ТЭН мәліметі бойынша іздеу-барлау жұмыстарының бағыттары анықталды. 2008 жылы Жаркент учаскесіндегі геометралды судың пайдалану қорын бағалай отырып, ІБЖ аяқталды.
2014 жылы ЖСҚ әзірленді, ал 2015 жылы, геотермалды суларды, ыстық жылумен қамтамасыз ету, жылы жай-көшетхана кешенін ұйымдастыру, электр энергиясын өндіру үшін әрдайым жылу ресурсы көзі ретінде және басқа да қажеттіліктерге кешенді пайдалану үшін термалды жерасты суларының пайдалану қорын бағалау мақсатында, Алматы облысындағы Жаркент бассейнінің Жарқұнақ учаскесіндегі геометралды суларға ІБЖ басталды. Қорларды бекіте отырып, жұмыс 2016 жылдың IV тоқсанында аяқталады.
Жерасты сулары мен қауіпті геологиялық процестер мониторингі
ЖСжҚГПММ (Жерасты сулары мен қауіпті геологиялық процестердің мемлекеттік мониторинг) жерасты суларының таусылуы мен ластануының алдын алу бойынша іс-шаралар әзірлеу үшін жерасты суларының ресурстарының жағдайын және сапасын, пайда болуының алдын алу үшін, қауіпті геологиялық процестердің жағдайын бағалау мақсатында жүргізіледі.
Жерасты суларының режимін және балансын, жағдайы мен тиімді пайдалану жағдайын зерттеу бойынша жүйлеі түрдегі режимдік бақылаулар барлық әкімшілік салалар бойынша бақылаудың мемлекеттік желілерінде жүргізілді. 

Барлық ақпарат жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану бойынша Қазақстан Республикасының Орталық ақпараттар банкінде сақталған.
2014 жылы 2012-2013 жылдардағы жерасты суларын мониторингтік зерттеулер нәтижесі Шығыс Қазақстан облысындағы (Семей аймағы), Шығыс Қазақстан облысындағы (Шығыс-Қазақстан аймағы), Ақтөбе, Атырау, Қостанай, Павлодар, Ақмола, Жамбыл, Қызылорда және Оңтүстік-Қазақстандағы жерасты суларының жағдайын, режим және балансын зерттеу бойынша 11 есепте көрсетілген.
Жерасты суларының техногендік ластануын зерттеу үшін жұмыстар ұйымдастырылып, Мірғалымсай-Түркістан (полиметалл), Қошқарата (стронций, молибден селен және т.б.), Рудненский-Қостанай (никель, темір, фтор және фтор), Семей (радионуклидтер) және Илек (алтывалентті хром) полигондарында бақылаулар жүргізілуде.
Оңтүстік-Шығыс Қазақстанның 9 посты («Сарыжас», «Богуты», «Тургень», «Казачка», «Медеу», «Қаскелең», «Қопа», «Ақкөл», «Луговая») сейсмикалық қауіпті аудандарында жер сілкінісінің гидрогеодинамикалық хабаршыларын зерттеу бойынша көпжылдық зерттеулер жүргізіліп отыр, Шығыс Қазақстан облысының «Зайсан» постында, сонымен қатар көмірсутек әлеуетін игеру аудандарында «Егіз» Атырау облысындағы және маңғыстау облысындағы «Беке» постында 2007 жылдан беру ұйымдастырылып, жүргізілуде.
 
 
Сонымен бірге, қауіпті геологиялық процестер (өзен жағалауларының бұзылуы, жар көшкіні, құлауы, жыралар пайда болуы) мониторингі жүзеге асырылуда. Алматы, шығыс Қазақстан, Атырау, Маңғыстау, Қарағанды, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарындағы тығыз қоныстанған және экономикалық дамыған аудандарында бақылау посттары мен полигондары қалпына келтіріліп, қайта құрылды. Бүгінгі күні қауіпті геологиялық процестерді зерттеу бойынша желі 39 пост және 2 полигоннан (Ертіс, Қаскелең-Талғар) тұрады.
Жер және жер қойнауын пайдалану туралы ҚР Орталық ақпараттар банкі құрамындағы «Жерасты сулары» (Мемлекеттік су кадастрі) кіші жүйесінің мәліметтер банкі қызмет етіп, оңтайландырылуда. 2007 жылы «Жерасты сулары орны», «Суқақпалары», «Бақылау пункттері» тараулары бойынша МБ құрылымы оңтайландырылды, «Жерасты құрылыстар» ақпараттық блогы әзірленді.
Жыл сайын мониторинг мәліметтері мүдделі мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдарға беріліп отырады.
2015 жылы ЖСжҚГПММ жүргізуге 523,6 млн теңге бөлінген.

 

© 2017

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі

Геология және жер қойнауын пайдалану комитеті